Poznajemy zawodnika
Każdy zawodnik to unikalna mieszanka cech technicznych, taktycznych, fizycznych i mentalnych. W tej sekcji znajdziesz kluczowe elementy, które decydują o rozwoju piłkarza – od emocji i koncentracji, przez procesy decyzyjne, aż po nawyki i inteligencję. Celem jest lepsze zrozumienie zawodnika i wspieranie jego wszechstronnego rozwoju.
Model współczesnego zawodnika
Wymagania dla zawodnika:
powinien posiadać ponadprzeciętny poziom umiejętności technicznych,
powinien posiadać bogaty zasób otwartych nawyków taktycznych,
być kompleksowo przygotowany sprawnościowo i motorycznie,
posiadać wysoki poziom procesów decyzyjnych,
mieć szeroko rozumianą szybkość działania,
mieć wysoki poziom specjalizacji pozycyjnej uzupełnionej wszechstronnością działań,
mieć wysoką motywację wewnętrzną,
mieć silną psychikę.
Prognozując rozwój futbolu w następnych latach, wszystkie te elementy nadal będą miały decydujące znaczenie w aspekcie osiągania wysokich rezultatów sportowych. Niemniej jednak za kluczowe uznać można kompetencje decyzyjne, kognitywne i kreatywność zawodnika, zwane potocznie „inteligencją piłkarską”. Wszystkim tym elementom autorzy chcą nadać szczególną rangę w nowej formule programowości szkolenia.
Zawodnik powinien być
kreatywny
świadomy
dobrze przygotowany technicznie, taktycznie, mentalnie i motorycznie
skuteczny w grze
Proces uczenia się człowieka ma charakter nieliniowy. Dlatego warto podkreślać wyjątkowość, zmienność i w pewnym stopniu nieprzewidywalność zawodnika.
Kontrola emocji
Młodzi zawodnicy doświadczają licznych napięć i sytuacji stresowych, z którymi dopiero uczą się sobie radzić. W związku z przeżywaniem silnych emocji mogą też doświadczać licznych objawów somatycznych, takich jak: bóle głowy, bóle brzucha, wysypki czy nudności. Dzieci mogą odczuwać rozdrażnienie, a ich reakcje mogą być nieadekwatnie do sytuacji, np. wybuch płaczu lub gniewu.
Umiejętność panowania nad emocjami i działanie mimo stresu.
Opanowany zawodnik = zrelaksowany + skoncentrowany.
Równowaga między stresem a luzem = skuteczność pod presją.
Wskazówki dla dzieci:
Rozpoznawaj i nazywaj swoje emocje.
Emocje informują, nie trzeba ich usuwać – ucz się je akceptować.
Ćwicz wyciszanie i relaks.
Kontrola emocji to umiejętność zarządzania własnymi emocjami. Opanowany zawodnik odczuwa stan, w którym jest jednocześnie zrelaksowany i skoncentrowany, a emocje są pod kontrolą. Potrafi zachować odpowiednią równowagę między stresem a zbytnim rozluźnieniem, tak aby skutecznie działać pod presją.
Koncentracja uwagi
Koncentracja uwagi to umiejętność skupienia się na określonym zadaniu pomimo pojawiających się trudności i czynników rozpraszających (dystraktorów). Przejawia się ona odrzuceniem na czas treningu (lub meczu) spraw niezwiązanych bezpośrednio z rywalizacją oraz skoncentrowaniu się na teraźniejszości (tu i teraz), a nie na emocjach, przeszłości lub przyszłości.
Skupienie na zadaniu mimo rozpraszaczy.
Liczy się tu i teraz – nie emocje, nie przeszłość, nie przyszłość.
Wskazówki dla dzieci:
Wiesz, czym jest koncentracja.
Ignoruj rzeczy, na które nie masz wpływu (rodzice, boisko, pogoda, sędzia).
Skupiaj się na tym, co kontrolujesz (twoje działania, myśli, zachowanie).
Pewność siebie
Budowanie pewności siebie jest procesem, który wymaga czasu i cierpliwości.
Pewny siebie zawodnik zna swoje mocne strony, wierzy w swoje umiejętności i w to, że może osiągnąć zamierzone cele. Pewność siebie przejawia się w nastawieniu i zachowaniu. Pewny siebie piłkarz będzie potrafił wziąć na siebie ciężar gry i kierować zespołem.
Proces budowany w czasie.
Pewny siebie zawodnik zna swoje mocne strony, wierzy w nie i potrafi kierować zespołem.
Wskazówki dla trenera:
Podkreślaj rozwój, nie porównuj zawodników.
Wzmacniaj samodzielność – oddawaj odpowiedzialność za decyzje.
Samodzielnie wykonane zadania = poczucie skuteczności.
Proces decyzyjny zawodnika
Proces decyzyjny zawodnika ma ogromny wpływ na jego zawodową karierę. Zawodnicy którzy potrafią wypracować nawyk szybkiego i bardzo skutecznego Procesu decyzyjnego w młodym wieku mogą pracować nad detalami i techniką wykonywania różnych elementów gry w sposób świadomy i na wysokim poziomie. Każda decyzja wiąże się z koniecznością szybkiej analizy wielu zmiennych występujących w konkretnej sytuacji na boisku.
Proces decyzyjny to:
1. Obserwacja (zbieranie informacji)
identyfikacja sytuacji (co się dzieje?)
diagnoza problemu i jego zrozumienia (co jest ważne?)
antycypacja (co może się wydarzyć?)
2. Podejmowanie decyzji (wybór odpowiednich rozwiązań)
oceny dostępnych rozwiązań (jakie działanie przyniesie największą korzyść?)
wybór sposobu wykonania (jaki ruch wykonać / jak się ustawić / jakiej części ciała użyć?)
3. Wykonanie (realizacja określonego działania ruchowego)
wykonanie czynności ruchowej, z piłką lub bez, w atakowaniu lub bronieniu
wykonanie połączone z obserwacją (czy mam inne możliwości wykonując działanie określone sytuacją?)
ocena skuteczności wykonania (czy działanie przyniosło zamierzony efekt?)
Aby przyśpieszyć swoją grę i proces decyzyjny warto wykonywać proces OBSERWACJI cyklicznie, co kilka sekund w trakcie gry bez piłki. Dzięki temu będziemy mieć zawsze przygotowaną DECYZJĘ i po otrzymaniu piłki bez utraty czasu przechodzimy do WYKONANIA.
Nawyki
Nawyk to czynność, która jest automatycznie i regularnie powtarzana. Warto zauważyć, że sam nawyk może mieć charakter negatywny lub pozytywny.
Pozytywne nawyki młodych sportowców:
• aktywny tryb życia (przez cały tydzień) - Kiedy jest wolny dzień od zajęć piłkarskich w klubie, warto pójść na rower, rolki, pływalnię, pograć w koszykówkę czy zachęcić rodziców do wspólnego spaceru. Codzienne pompki, brzuszki, deska to również dobry nawyk.
• zdrowe odżywianie, nawadnianie i zbilansowana dieta - Bardzo ważne jest właściwe rozłożenie poszczególnych posiłków oraz odpowiedni dobór produktów. Warto, aby trener również swoją postawą dawał dobry przykład i miał podstawową wiedzę w tym obszarze.
• regeneracja - Sen jest najlepszą formą regeneracji. Należy zadbać o regularny sen, o zasypianie, w miarę możliwości, w stałych godzinach, z dala od telefonów czy urządzeń emitujących światło niebieskie.
4 rodzaje ilorazów inteligencji
Według psychologów istnieją cztery rodzaje inteligencji
Iloraz inteligencji (IQ - Intelligence Quotient)
Iloraz emocjonalny (EQ - Emotional Quotient)
Iloraz społeczny (SQ - Social Quotient)
Iloraz przeciwności losu (AQ - Adversity Quotient)
Iloraz inteligencji (IQ)
jest to miara twojego poziomu zrozumienia. Potrzebujesz IQ, aby rozwiązywać zadania matematyczne, zapamiętywać rzeczy i przypominać sobie lekcje.
Iloraz emocjonalny (EQ)
jest to miara Twojej zdolności do utrzymywania pokoju z innymi, dotrzymywania terminów, bycia odpowiedzialnym, uczciwym, szanującym granice, pokornym, autentycznym i rozważnym.
Iloraz społeczny (SQ)
jest to miara Twojej zdolności do budowania sieci znajomych i utrzymywania jej przez długi okres czasu.
Ludzie, którzy mają wyższe EQ i SQ, zwykle idą dalej w życiu niż ci z wysokim IQ, ale niskim EQ i SQ. Większość szkół wykorzystuje podnoszenie poziomu IQ, podczas gdy EQ i SQ są umniejszane.
Człowiek o wysokim IQ może zostać zatrudniony przez człowieka o wysokim EQ i SQ, mimo że ma przeciętne IQ.
Twoje EQ reprezentuje twoją postać, podczas gdy twoje SQ reprezentuje twoją charyzmę. Poddaj się nawykom, które poprawią te trzy Q, zwłaszcza EQ i SQ.
Czwarty, nowy paradygmat to:
Iloraz przeciwności losu (AQ)
Miara twojej zdolności do przejścia przez trudny okres w życiu i wyjścia z niego bez utraty zmysłów.
W obliczu kłopotów AQ decyduje, kto się podda, kto porzuci rodzinę, a kto rozważy samobójstwo.
Prosimy rodziców o kontakt swoich dzieci z innymi dziedzinami życia niż tylko nauka. Powinni uwielbiać pracę fizyczną (nigdy nie traktować pracy jako formy kary), sport i sztukę.
Rozwijaj ich IQ, a także ich EQ, SQ i AQ. Powinni stać się wszechstronnymi istotami ludzkimi zdolnymi do robienia rzeczy niezależnie od swoich rodziców, nauczycieli i trenerów.
Wreszcie, nie przygotowuj drogi dla swoich dzieci. Przygotuj swoje dzieci do drogi”.